- Қылмыстық іс: үкім жарияланған күннен 15 тәулік.
- Азаматтық іс: шешім түпкілікті нысанда шығарылған күннен бір ай.
- Қысқа шағымды мерзімінде беріп, толығын кейін толықтыруға болады.
- Өткізіп алынған мерзім тек дәлелді себеппен қалпына келтіріледі.
Білу керек екі мерзім
Қылмыстық іс бойынша апелляциялық шағымға үкім жарияланған күннен 15 тәулік беріледі. Күзетпен ұсталған сотталған үшін мерзім оған үкім көшірмесі тапсырылған күннен есептеледі.
Азаматтық іс бойынша — шешім түпкілікті нысанда шығарылған күннен бір ай. «Түпкілікті нысан» — залда жарияланған қарар бөлігі емес, дәлелді шешім.
Екі мерзім де — процестік, яғни кодекс ережелері бойынша есептеледі: соңғы күн демалыс күніне түссе, мерзім келесі жұмыс күніне ауысады. Соңғы күні түн ортасына дейін поштаға тапсырылған шағым мерзімінде берілген деп саналады.
Қайдан есептеу керек
Ең жиі қате — мерзімді «білген күннен» есептеу. Жалпы ереже бойынша мерзім көшірмені алудан емес, жариялаудан немесе шығарудан жүреді. Ерекшелік — күзетпен ұсталған сотталғандар және іске қатыспаған тұлғалар. Көшірме кеш берілсе, бұл мерзімді қалпына келтіруге дәлелді себеп болуы мүмкін, бірақ оның басталуын автоматты түрде өзгертпейді.
Қысқа және дәлелді шағым
Бүкіл шағымды 15 тәулікте жазу міндетті емес. Үкімге немесе шешімге шағымданылатыны көрсетілген қысқа шағым беру жеткілікті — ол мерзімді үзеді. Дәлелдемесі бар толықтырулар кейін, іс апелляцияда қаралғанға дейін беріледі. Бұл стандартты практика, соттар оны қабылдайды. Бастысы — қысқасын үлгеру.
Қайда беру керек
Шағым шағымдалатын актіні шығарған сот арқылы беріледі: ол оны іспен бірге апелляциялық сатыға жібереді. Тікелей облыстық сотқа беру де мүмкін, бірақ істің жолын ұзартады. Сот кабинеті арқылы электронды беру жіберу уақыты бойынша есептеледі.
Мерзім өткізіп алынса
Өткізіп алынған мерзімді дәлелді себеп болғанда өтінішхат бойынша қалпына келтіруге болады: ауру, іссапар, көшірмені кеш алу, шағымдану тәртібін қате түсіндіру. Өтінішхат себепті растайтын құжаттармен бірге шағыммен қоса беріледі. Жай «мерзім туралы білмедім» — себеп емес.
Азаматтық істер бойынша шешім күшіне енгеннен кейін Жоғарғы Сотқа кассациялық өтінішхат қалады — алты ай ішінде, тек заңның елеулі бұзылуы негіздері бойынша. Қылмыстық істер бойынша кассация да шектеулі мерзімде мүмкін; негіздерді бағалау — адвокаттың міндеті.
Алғашқы күндері не істеу керек
- Күндерді тіркеу.
- Қысқа шағым беру.
- Отырыс хаттамасы мен аудиожазбасын алу.
- Істі зерттеп, дәлелді шағым жазу: бұзушылық — норма — іс парағы — салдары.
- Үкім немесе шешім жарияланған күнді және көшірмені алған күнді жазып алыңыз.
- Мерзім біткенше бірінші сатыдағы сот арқылы қысқа апелляциялық шағым беріңіз.
- Отырыс хаттамасы мен аудиожазбаны сұратыңыз.
- Дәлелді шағым дайындау үшін іс материалдарын адвокатқа беріңіз.
- ҚР ҚПК 415-бабы — үкімге апелляциялық шағымдану мерзімі
- ҚР АПК 403-бабы — шешімге апелляциялық шағымдану мерзімі
- ҚР АПК 436-бабы — кассациялық өтінішхат беру мерзімі
- ҚР АПК 126-бабы — өткізіп алынған мерзімді қалпына келтіру
Мақала жалпы сипатта және сіздің ісіңіз бойынша консультацияны алмастырмайды. ҚР заңнамасының нормаларына сілтемелер жарияланған күнгі редакция бойынша келтірілген.