Құрылыс салушылармен даулар: үлескер ақшасын қалай қорғайды

Құрылыс салушымен дау — салынып жатқан тұрғын үй сатып алушысы мен құрылыс компаниясы арасындағы мерзімдер, сапа немесе нысанды берудің өзі жөніндегі жанжал. Қазақстанда үлескер мен құрылыс салушының қатынастарын ҚР «Тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы» заңы реттейді және ол сатып алушыға көпшілік ойлағаннан көбірек қорғау құралын береді.

Шымкент қарқынды салынып жатыр, сондықтан құрылыс салушылармен даулар — менің жылжымайтын мүлік практикамдағы ең жиі санаттардың бірі. Міне, үш типтік жағдай және әрқайсысындағы әрекет тәртібі.

1-жағдай: құрылыс салушы үйді тапсыруды кешіктіруде

Пәтерді беру мерзімі — шарттың елеулі талабы. Ол бұзылса:

1. Құрылыс салушы кейінгі күнмен жіберетін «мерзімді ауыстыру туралы қосымша келісімдерге» қол қоймаңыз. Қол қойсаңыз, тұрақсыздық айыбынан өз еркіңізбен бас тартасыз.
2. Жазбаша наразылық жолдаңыз — хабарламасы бар тапсырыс хатпен немесе кеңсе арқылы қабылданғаны туралы белгімен. Осы сәттен позицияңыз тіркеледі.
3. Тұрақсыздық айыбын талап етіңіз — заң мен шарт кешіктірілген әр күн үшін оны қарастырады. Жылдар бойғы кешіктіруден елеулі сомалар жиналады.

2-жағдай: пәтер ақауларымен берілді

Жарықтар, тоңазитын қабырғалар, қисық еден, жұмыс істемейтін желдеткіш — мұның бәрі құрылыс салушы жоюға міндетті кемшіліктер.

• Қарамай тұрып қабылдау-беру актісіне қол қоймаңыз. Әр ақауды актіде немесе жеке ақау актісінде тіркеңіз.
• Құрылыс-техникалық сараптамаға тапсырыс беріңіз — бұл соттағы басты құжат. Сараптама ақаулар тізбесін де, оларды жою құнын да анықтайды.
• Талапты таңдаңыз: кемшіліктерді өтеусіз жою, бағаны мөлшерлес азайту немесе жөндеуге кеткен шығындарды өтеу.

Құрылыс салушының кепілдік міндеттемелері акт қол қойылғаннан кейін де қолданылады — жасырын ақауларды кепілдік мерзімі ішінде қоюға болады.

3-жағдай: құрылыс тоқтап қалды

Ең алаңдатарлық сценарий. Мұнда жылдам әрі ұжымдық әрекет маңызды:

• жобада Тұрғын үй құрылысына кепілдік беру қорының кепілдігі бар-жоғын тексеріңіз — бұл қорғау тетігін анықтайды;
• басқа үлескерлермен бірігіңіз: ұжымдық талаптардың салмағы басым;
• сотқа жүгінуді созбаңыз — құрылыс салушы банкрот болғанда мәлімделген талаптардың кезектілігі мен уақтылығы жалпы бірдеңе аласыз ба, жоқ па — соны шешеді.

Сатып алар алдында нені тексеру керек

Ең арзан дау — болмаған дау. Шартқа қол қояр алдында тексеріңіз: құрылысқа рұқсат, құрылыс салушының үлескер ақшасын тартуға құқығы, Қор кепілдігінің немесе қаражат тартуға рұқсаттың болуы, компанияның сот тарихы. Бұл тексеру заңгердің бір күнін алады және жоғалған пәтермен салыстырғанда мардымсыз тұрады.