Қысқаша
  • Қолхатта мерзім көрсетілмесе, қарыз жазбаша талаптан кейін 30 күн ішінде қайтарылады.
  • Талап қою мерзімі — 3 жыл — талап орындалмаған сәттен есептеледі.
  • Қолхатта пайыз туралы бір сөз болмаса да, пайызды өндіруге болады.
  • Хат алмасу мен банк аударымдары қарызды да, оны мойындауды да растайды.

Мерзімсіз қолхат — қалыпты жағдай

Адамдар арасындағы көптеген қарыз бір жолмен рәсімделеді: «мынадай соманы қарызға алдым». Мерзім де, пайыз да, нотариус та жоқ. Бұл қолхатты жарамсыз етпейді: азаматтар арасындағы қарыз үшін қарапайым жазбаша нысан жеткілікті, ал қайтару мерзімін заң өзі толықтырады.

Талап ету сәті

Қайтару мерзімі белгіленбесе, сома талап қойылған күннен бастап отыз күн ішінде қайтарылуы тиіс. Демек, алғашқы қадам — талап қою емес, жазбаша талап. Ол екі нәрсе жасайды: отыз күндік мерзімді іске қосады және мерзімді өткізу, пайыздар мен талап қою мерзімі есептелетін күнді бекітеді.

Талапты алғанын дәлелдейтіндей етіп жіберген дұрыс: хабарламасы бар тапсырыс хат, қол қойғызып тапсыру, ал басқа тәсіл болмаса — мессенджердегі хабарлама және кейінгі скриншот.

Пайыздар мен тұрақсыздық айыбы

Қолхатта пайыз туралы бір сөз болмаса да, несие беруші талап етуге құқылы:

  • қарызды пайдаланғаны үшін пайыздар — шартта өзгеше белгіленбесе, Ұлттық банктің қайта қаржыландыру мөлшерлемесі бойынша;
  • қайтару мерзімін өткізгені үшін тұрақсыздық айыбы — талап қойылған сәттен отыз күн өткеннен кейінгі кезең үшін.

Есеп талапқа қоса беріледі және өндіру сомасын жиі айтарлықтай арттырады.

Не дәлел болып саналады

Қолхат — басты, бірақ жалғыз дәлел емес. Сот қабылдайды:

  • күндері мен сомалары сәйкес келсе, төлем мақсаты бар немесе жоқ банк аударымдарын;
  • қарыз алушы қарызды мойындайтын, мерзім ұзартуды сұрайтын немесе қайтаруға уәде беретін мессенджердегі хат алмасуды;
  • әңгімеге қатысушы жасаған аудиожазбаларды;
  • ақша беру куәларын.

Қарыз алушының жазбаша жасаған қарызды мойындауы талап қою мерзімін үзеді және үш жылды «қайта іске қосады».

Қарыз алушы «жазбадым» десе

Қолтаңбаны қолдан жасау туралы мәлімдеме қолтаңба сараптамасымен тексеріледі. Әдетте оны сот өтінішхат бойынша тағайындайды, ал нәтижесі бойынша ұтылған тарап төлейді. Қолхаттың түпнұсқасын сақтау керек: сараптамаға көшірме жарамайды.

Әрекет тәртібі

  1. Қайтару туралы жазбаша талап.
  2. 30 күннен кейін — пайыз есебімен және реттеу ұсынысымен наразылық.
  3. Қамтамасыз ету шаралары туралы өтінішхатпен талап қою: шоттар мен мүлікке тыйым салу.
  4. Сот шешімі, атқару парағы, сот орындаушысымен жұмыс.

Қарыз даусыз болса, бұйрық арқылы іс жүргізу мүмкін — қарыз алушы қарсылық білдірмесе, тезірек әрі отырыссыз.

Дәл қазір не істеу керек
  1. Қайтару туралы жазбаша талап жіберіңіз — тапсырыс хатпен немесе алғаны туралы белгі болатындай.
  2. Қолхаттың түпнұсқасын және барлық аударымды, күндері бар хат алмасу скриншоттарын сақтаңыз.
  3. Талаптан кейін 30 күн өткен соң — пайыз есебімен наразылық, содан кейін талап қою.
  4. Сома ірі болса, соттан қарыз алушының шоттары мен мүлкіне тыйым салуды сұраңыз.
Мақала сүйенетін нормалар
  • ҚР АК 715–728-баптары — қарыз шарты
  • ҚР АК 722-бабы — шартта мерзім болмағанда қайтару мерзімі
  • ҚР АК 353-бабы — бөтен ақшаны пайдаланғаны үшін тұрақсыздық айыбы
  • ҚР АК 178, 180-баптары — талап қою мерзімі және оның басталуы
Жазылбек Кушкаров
адвокат · бұрынғы тергеуші · лицензия № 21013813
Қоңырау шалу

Мақала жалпы сипатта және сіздің ісіңіз бойынша консультацияны алмастырмайды. ҚР заңнамасының нормаларына сілтемелер жарияланған күнгі редакция бойынша келтірілген.