- Адвокат — лицензиясы, емтиханы және алқа мүшелігі бар заңгер; заңгер деп кез келген адам атала алады.
- Қылмыстық іс бойынша қорғаушы тек адвокат бола алады.
- Адвокатқа айтылғанның бәрі заң бойынша адвокаттық құпиямен қорғалған.
- Адвокат мәртебесі Әділет министрлігі мен алқаның тізілімдері арқылы тексеріледі.
Адвокат — біліктілік емтиханын тапсырған, адвокаттық қызметпен айналысуға лицензия алған және адвокаттар алқасының мүшесі болып табылатын заңгер. Адвокаттың мәртебесі, құқықтары мен міндеттері ҚР «Адвокаттық қызмет және заң көмегі туралы» заңында бекітілген. Ал заңгер деп заң білімі бар кез келген адам атала алады — емтихансыз, лицензиясыз және кәсіби жауаптылықсыз.
«Үй жанындағы заң фирмасынан айырмашылығыңыз неде?» деген сұрақты үнемі естимін. Тармақтап жауап беремін.
Бес заңдық айырмашылық
| Өлшем | Адвокат | Заңгер |
|---|---|---|
| Лицензия және емтихан | Міндетті | Талап етілмейді |
| Қылмыстық істер бойынша қорғау | Құқылы | Құқылы емес |
| Адвокаттық құпия | Заңмен қорғалған | Баламасы жоқ |
| Адвокаттық сауал | Жауап беру міндетті | Баламасы жоқ |
| Тәртіптік жауаптылық | Алқа мәртебеден айыра алады | Жоқ |
Бұл практикада нені білдіреді
Қылмыстық істер. Қылмыстық іс бойынша қорғаушы тек адвокат бола алады. Адвокаттық мәртебесіз «қылмыстық мәселені шешеміз» деп уәде берсе — алдыңызда не делдал, не алаяқ.
Адвокаттық құпия. Адвокатқа айтқаныңыздың бәрін жария етуге заң тыйым салады. Адвокаттан кеңестеріңіздің мазмұны туралы жауап алуға болмайды, оның іс бойынша материалдары алып қоюдан қорғалған. «Жай заңгермен» әңгіменің мұндай қорғанысы жоқ.
Адвокаттық сауал. Адвокат мемлекеттік органдар мен ұйымдардан құжаттар мен мәліметтерді ресми сұратуға құқылы — және олар жауап беруге міндетті. Бұл жеке заңгерге қолжетімсіз, дәлел жинаудың нақты құралы.
Жауаптылық. Адвокат жұмыс сапасы үшін алқа мен заң алдында жауап береді — лицензиядан айырылғанға дейін. Бұл карталардағы кез келген пікірден қатты тәртіпке салады.
Заңгер қашан жеткілікті
Адал жауап: әрқашан дәл адвокат қажет емес. Үлгілік шарт жасауды, ЖШС тіркеуді, қарапайым наразылық дайындауды білікті заңгер де атқара алады. Бірақ таңдау бірмәнді болатын үш жағдай бар:
- Кез келген қылмыстық іс — заң бойынша тек адвокат.
- Қате құны жоғары сот дауы — баспана, бизнес, балалар.
- Құпиялылық маңызды жағдайлар — адвокаттық құпия орындаушыны емес, сізді қорғайды.
Адвокат мәртебесін қалай тексеруге болады
Алдыңыздағы адамның жұмыс істеп тұрған адвокат екенін ҚР Әділет министрлігінің тізілімдері мен аумақтық адвокаттар алқасы арқылы тексеруге болады. Лицензия нөмірін сұраудан тартынбаңыз — нағыз адвокат мұндай сұраққа ренжімейді.
- Қылмыстық іс бойынша тек адвокат іздеңіз — лицензия нөмірін сұраңыз.
- Мәртебені ҚР Әділет министрлігінің тізілімінен тексеріңіз.
- Жұмыс басталғанға дейін жазбаша шарт жасаңыз.
- ҚР «Адвокаттық қызмет және заң көмегі туралы» заңы
- Заңның 37-бабы — адвокаттық құпия
- ҚР ҚПК 66-бабы — қорғаушы
Мақала жалпы сипатта және сіздің ісіңіз бойынша консультацияны алмастырмайды. ҚР заңнамасының нормаларына сілтемелер жарияланған күнгі редакция бойынша келтірілген.