Бала кіммен қалады: сот шын мәнінде нені ескереді

Басты ереже

Ата-аналар құқықтарда тең. Заң бойынша анада да, әкеде де артықшылық жоқ — сот балаға қайда жақсырақ болатынын шешеді. Бұдан екі қорытынды шығады: «балаларды әрдайым анасына қалдырады» — аңыз, ал «менің табысым жоғары» — өздігінен дәлел емес.

Сот нені ескереді

Заң бірнеше өлшемді атайды, ал практика оларға толықтырулар қосады:

• Баланың әр ата-анасына, аға-іні мен апа-сіңлілеріне бауыр басуы.
• Баланың жасы. Жас балаларды іс жүзінде күткен ата-анамен жиірек қалдырады.
• Ата-ананың адамгершілік және өзге де жеке қасиеттері — дерексіз емес, фактілер арқылы: бала өміріне қатысу, қақтығыстар, тәуелділіктер.
• Бала мен әр ата-ана арасындағы қатынас.
• Тәрбие мен дамуға жағдай жасау мүмкіндігі: қызмет түрі, жұмыс режимі, материалдық және отбасылық жағдай.

Назар аударыңыз: материалдық жағдай ең соңында тұр және табыс жарысы ретінде емес, «жағдай жасау мүмкіндігі» ретінде бағаланады.

Баланың пікірі

Бала істі қарау барысында тыңдалуға құқылы. Он жастан бастап оның пікірін ескеру, мүддесіне қайшы келмесе, міндетті. Сот баламен ата-анасыз, педагог немесе психологтың қатысуымен әңгімелеседі. Баланы «дұрыс жауаптарға» дайындау — жаман идея: мамандар мұны байқайды және бұл зиян келтіреді.

Қорғаншылық органы

Іске қорғаншылық және қамқоршылық органы тартылады. Ол әр ата-ананың тұрмыс жағдайын тексеріп, қорытынды береді — сот оған өте байыпты сүйенеді. Сондықтан маманның келуіне дайындалу керек: жеке ұйықтайтын орын, сабаққа арналған орын, мектеп пен емхана туралы құжаттар, тыныш жағдай.

Қарым-қатынас тәртібі

Тұрғылықты жерді бір ата-анамен анықтай отырып, сот бір мезгілде екіншісімен қарым-қатынас тәртібін белгілейді: күндер, сағаттар, каникул, мерекелер, шығу мүмкіндігі. Кесте неғұрлым нақты болса, шешімнен кейін қақтығыс соғұрлым аз және оны орындау оңай. Ақылға қонымды кестені өзі ұсынған ата-ана «араласуға тыйым салуды» талап еткеннен гөрі сот көзінде сенімдірек көрінеді.

Типтік қателер

• Баланы алып, екінші ата-анадан жасыру. Бұл «күшті ұстаным» емес, адалдығыңызға күмәндануға негіз.
• Баланы екінші ата-анаға қарсы қою. Мамандар мұны әңгімеде көреді.
• Сотқа құжаттардың орнына эмоциямен келу.
• Кез келген келісімнен бас тарту. Балалар туралы бітімгершілік келісімді сот бекітеді және ол шешімнен жиі жақсырақ.

Шешімді өзгертуге бола ма

Иә. Жағдайлар өзгерсе — көшу, жағдайлардың өзгеруі, баланың қалауы — тұрғылықты жерді немесе қарым-қатынас тәртібін өзгерту туралы жаңа талаппен жүгінуге болады.